รูปพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แม่พิมพ์เดียวกันอยู่ในหนังสือ "เบญจภาคี" เล่มใหญ่ปกแข็งหน้า ๗๑ เล่มเล็กปกอ่อนหน้า ๘๕ รูปทรงของแม่พิมพ์นี้เหมือนกับองค์ลุงพุฒแต่มีขนาดเล็กกว่า คล้ายกับเสื้อเบอร์ L กับเบอร์ M ลักษณะที่รูปทรงเหมือนกันแต่มีหลายขนาดนี้เป็นลักษณะอย่างหนึ่งในงานของหลวงวิจารณ์เจียรนัย(บางรูปทรง) องค์ที่ ๔ เห็นผงตะไบทองหลายจุด (๕จุด) --------------- ปัญหาในการพิจารณาที่เกิดจากวิธีการสร้างแบบ handmade ------------- พระสมเด็จวัดระฆังและบางขุนพรหมเป็นพระที่สร้างด้วยมือทุกขั้นตอน (ประเทศไทยเริ่มมีไฟฟ้าใช้ในพ.ศ.๒๔๒๗) ผลที่เกิดจาก handmade นี้แบ่งเป็น ๒ อย่างคือ ผลที่เกิดกับเนื้อ และผลที่เกิดกับพิมพ์ ----------- ผลที่เกิดกับพิมพ์มีดังนี้ -- ๑)ไม่เคร่งครัดในการชั่ง ตวง วัดส่วนผสมต่างๆให้ได้ตามสูตรผสม ซึ่งต่างจากสินค้าหรือสิ่งของที่ผลิตในโรงงานอุตสาหกรรม ส่วนผสมต่างๆอาจครบบ้าง ไม่ครบบ้างแล้วแต่จะหาได้ --๒)ในช่วงเวลาหกปีของการสร้าง (๒๔๐๙ - ๒๔๑๕) มีการปรับปรุงสูตรผสมหลายครั้ง เกิดเป็นเนื้อ ๖ ประเภท เนื้อแต่ละประเภทมีความต่างกัน เช่น ปูนน้อยน้ำมาก(เหลว)เนื้อจะนุ่ม ปูนมากน้ำน้อยเนื้อจะแกร่ง ชนิดของมวลสาร ปริมาณหรือความหนาแน่นของมวลสาร ขนาดเล็ก - ใหญ่ของมวลสาร (ละเอียด - หยาบ) ผงตะไบเงินผงตะไบทองมาก - น้อย วรรณะหรือสี น้ำหนัก เป็นต้น --๓)สิ่งที่ทำให้เนื้อพระแต่ละองค์ต่างกันมากที่สุดคือการผสมปูนด้วยมือ เป็นการคลุกเคล้าผงปูน ของเหลวชนิดต่างๆ มวลสารและส่วนผสมต่างๆด้วยมือ ซาว คนหรือกวน ซึ่งผสมกันได้ไม่ทั่วถึง ต่างจากการใช้เครื่องปั่น (mixer)ขับด้วยมอเตอร์ในโรงงานอุตสาหกรรม เช่น การผลิตยาเม็ด หรือในทำนองเดียวกันกับการใช้ครกตำพริกกับการใช้เครื่องปั่น ดังนั้นปูนที่ผสมแล้วแต่ละปริมาตร เช่น แต่ละ ๑๐ ลูกบาศก์เซนติเมตรจะต่างกันในเรื่อง จำนวนชนิดของมวลสาร ปริมาณหรือความหนาแน่นของมวลสารแต่ละชนิด ขนาดของมวลสารแต่ละชนิด เป็นต้น ---- และที่สำคัญอย่างหนึ่งคือ ปริมาณของน้ำมันตังอิ๊ว(ซึ่งเหนียว)ในพระแต่ละองค์ต่างกัน เกิดผลที่ผิวและเนื้อเมื่อแห้งแล้วต่างกัน ในช่วงแรกที่มีการใช้น้ำมันตังอิ๊วผสม ไม่รู้ว่าผสมขนาดไหนจึงจะพอดี ไม่มากหรือน้อยไป กว่าจะรู้ผลชัดเจนอาจเป็นปีเพราะน้ำมันตังอิ๊วแห้งช้ามาก ถ้าผสมน้ำมันมาก การร้าว แยกหรือแตกจะมีน้อย แต่จะมีคราบของน้ำมันที่ผิวมาก ถ้าผสมน้ำมันน้อยลง รอยร้าว แยกหรือแตกจะมากขึ้น คราบน้ำมันที่ผิวน้อยลง นอกจากนี้ในพระองค์แต่ละองค์ บางส่วนในองค์พระมีน้ำมันตังอิ๊วผสมอยู่มากหรือน้อยต่างจากบริเวณอื่น หรือมีน้ำมันตังอิ๊วไม่สม่ำเสมอและทั่วถึง เพราะการผสมปูนเป็นการคนหรือกวนด้วยมือ การปรับปรุงสูตรผสมที่ได้เนื้อดีที่สุดคือได้เนื้อเกสรดอกไม้ ---- มีผู้เขียนถึงลักษณะทำนองนี้ในนิตยสารพระเครื่องฉบับหนึ่งว่า ในหนองน้ำแห่งหนึ่งมีปลา ๑๐ ชนิด จำนวนของปลาแต่ละชนิดไม่เท่ากัน จำนวนปลาเล็กและปลาใหญ่ของแต่ละชนิดไม่เท่ากันด้วย ถ้าขีดเส้นแบ่งหนองน้ำนี้ออกเป็น ๔ ส่วน คาดได้ว่าแต่ละส่วนจะมีปลาไม่เท่ากัน ทั้งชนิดของปลา จำนวนปลาเล็ก - ปลาใหญ่ จำนวนปลาทั้งหมด และเป็นจำนวนที่ไม่นิ่ง --๔)ข้อมูลจำนวนชนิดของมวลสาร ปริมาณหรือความหนาแน่นของมวลสาร ขนาดเล็ก - ใหญ่ของมวลสารในพระแต่ละองค์(ที่ทำจากปูนที่ผสมด้วยมือ)จะไม่เท่ากัน จะนำข้อมูล (data) ของพระองค์ใดองค์หนึ่ง(หรือแม้แต่สิบองค์)ไปใช้เป็นเกณฑ์กำหนดสำหรับการพิจารณาพระสมเด็จที่วัดระฆังสร้างทุกองค์ไม่ได้ เป็นข้อมูลของแต่ละองค์ ของใครของมัน ---- จากความไม่สม่ำเสมอ ไม่คงที่ ไม่แน่นอน ไม่ทั่วถึงของมวลสารและส่วนผสมต่างๆ ถึงแม้จะสร้างด้วยปูนที่ผสมในครั้งเดียวกัน รวมทั้งมีเนื้อถึง ๖ ประเภทคืออุปสรรคที่ทำให้เป็นเรื่องยากมากที่จะสรุปผลจากข้อมูลที่ได้จากเครื่องตรวจใดๆ -- และ ๑.ไม่เคยมีการศึกษาในแง่มุมนี้มาก่อน การผสมปูนด้วยมือ กับการผสมปูนด้วยเครื่องมือ ๒.ถ้ามวลสารมีน้อย เครื่องจะไม่สามารถตรวจพบหรือแสดงผลเป็นตัวเลขได้ เช่น ผงตะไบเงินผงตะไบทอง ๓.มวลสาร แร่และธาตุที่ตรวจพบและบอกผลการตรวจเป็นตัวเลขได้ แสดงว่ามีมากพอควร อาจมีข้อสงสัยในบางตัวว่ามาอย่างไร เช่น ยูเรเนียม U - 235 (U - 235 1 กรัมใช้สร้างกระแสไฟฟ้าใช้ได้สำหรับบ้านหนึ่งหลังเป็นเวลา ๑๐ ปี) ---------------- ผลที่เกิดกับพิมพ์ โดยมากจะเกิด ๒ อย่างคือ ๑)ปูนเหลวกว่าปกติ เมื่อแห้งแล้วจะหดตัวมากกว่าปูนที่หมาดพอดี บางส่วนอาจบิด คด ไม่ตรง ยุบตัว เว้า แหว่ง แต่จะเกิดไม่มาก และไม่เป็นทุกส่วน ๒)ความไม่สม่ำเสมอในการกดพิมพ์ บางส่วนติดไม่เต็มพิมพ์ ผลจากเรื่อง handmade ที่เกิดกับพิมพ์มีน้อย สามารถดูพิมพ์ได้เหมือนปกติ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- เงินของใครของมัน ต่างคนต่างซื้อ ไม่มีใครหวังผลเลิศว่าจะได้พระสมเด็จแท้ มีการซื้อมากในทุกตลาดมีผลดีอย่างหนึ่ง เมื่อมีความต้องการมากจะมีคนหามาขายมากเช่นกัน ในจำนวนพระมากมายที่หามาขายนี้ไม่เป็นพระปลอมทั้งหมดร้อยเปอร์เซ็นต์ มีพระสมเด็จแท้แทรกรวมมาด้วย ผลพลอยได้จากพุทธพาณิชย์ นำพระจากคนที่ดูไม่รู้และไม่สนใจ มาสู่การอนุรักษ์ (ผ่านการซื้อขายไม่รู้กี่ทอดกว่าจะถึงผู้ที่ดูเป็น)