รูปพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แม่พิมพ์เดียวกันอยู่ในหนังสือ "เบญจภาคี" เล่มใหญ่ปกแข็งหน้า ๑๑๙ เล่มเล็กปกอ่อนหน้า ๑๓๓ --- จากหนังสือ "พระนางพญา" ของตรียัมปวาย - ถ้าพิจารณาเฉพาะดิน ไม่รวมมวลสารและเมล็ดแร่ ดินของพระนางพญามีอนุภาคที่ละเอียด (ผงหรือเม็ดดิน) การที่รู้สึกว่าเนื้อหยาบ ก็เพราะมีเมล็ดแร่ผลุดขึ้นมา ทำให้สะดุดตา (หมายเหตุ - ดินที่ละเอียดเป็นจุดสังเกตที่สำคัญ) ----------------- เนื้อที่พบเห็นน้อย - เนื้อกระยาสารท ----------- (จากหนังสือพระสมเด็จ ของตรียัมปวาย) เนื้อกระยาสารท เป็นเนื้อมวลสารธรรมดานั่นเองมิใช่ผสมด้วยกระยาสารทแต่อย่างใด แต่เนื่องจากลักษณะมวลสารของเนื้อมีวรรณะหม่นคล้ำ มีทั้งหยาบและละเอียดเคล้าคละปะปนกัน ดุจกระยาสารทซึ่งกอปรด้วยส่วนผสมชนิดสีต่างๆกัน ฉะนั้น จึงมีชื่อว่า "เนื้อกระยาสารท" เป็นเนื้อที่มีปรากฏสำหรับวัดระฆังเป็นส่วนใหญ่ และบางขุนพรหมมีน้อย ---- ก.มูลลักษณะเด่นชัด -- ๑)น้ำหนัก เป็นมูลลักษณะเด่นชัดที่สุด หรือเป็นเนื้อประเภทที่หนักที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับเนื้อประเภทอื่นๆที่มีขนาดสัณฐานใกล้เคียงกัน -- ๒)ส่วนผสมที่ซึ้งประทับใจ มวลสารของเนื้อเป็นเมล็ดหยาบและละเอียด วรรณะเลือดหมูคล้ำ น้ำตาลไหม้ น้ำตาลอ่อน เทาอ่อน และ ขาวนวล ผสมผสานกันสนิทกลายเป็นวรรณะเดียว คือ สีโกโก้อ่อนๆ เจือขาวขุ่นนวลๆโดยตลอด และมีเมล็ดปูนวรรณะขาวนวล และละอองผงใบลานเผา กระจายกันแทรกอยู่ในเนื้อนั้น -- ๓)ความหนึก เป็นเนื้อที่มี ๒ ลักษณะคือ บางองค์หนึกนุ่ม บางองค์หนึกแกร่ง (เหมือนกันกับเนื้อปูนนุ่ม) ถ้าเป็นเนื้อหนึกนุ่มจะมีความหนึกนุ่มคล้ายเนื้อกระแจะจันทน์ แต่ถ้าเป็นเนื้อหนึกแกร่งก็จะมีความหนึกแกร่งใกล้เคียงเนื้อขนมตุ๊บตั๊บ ---- ข)มูลลักษณะรอง -- ๑)ทรายเงินทรายทอง จะปรากฏสำหรับเนื้อแกร่งมากกว่าเนื้อนุ่ม อย่างไรก็ดี เป็นเนื้อที่พบเกล็ดทรายทองมากกว่าเนื้อประเภทอื่นๆ (ผงตะไบทอง) ๒)การแตกลายงา สำหรับเนื้อแกร่งจะแตกลายค่อนข้างจัดคล้ายลายงาที่เกิดจากเนื้อขนมตุ๊บตั๊บ แต่ถ้าเป็นเนื้อนุ่มจะแตกลายอ่อนๆ (ข้อสังเกต - เนื้อแกร่งจะแตกลายมากและลึก เนื้อนุ่มจะแตกน้อยกว่าและตื้น) --๓)แป้งโรยพิมพ์ จะปรากฏเสมอไม่ว่าจะเป็นเนื้อนุ่มหรือเนื้อแกร่ง ถ้าเป็นเนื้อนุ่มมักจะมีแป้งโรยพิมพ์ค่อนข้างหนา สำหรับเนื้อแกร่งจะมีแป้งโรยพิมพ์ไม่หนามากนัก นอกจากตามซอกๆ และลบเลือนได้ง่าย ---- ค.วรรณะส่วนรวม สำหรับเนื้อนุ่มจะมีวรรณะน้ำตาลหม่นเจือนวล ผสมด้วยขาวขุ่นๆ คือ สี ช็อกโกเลตอ่อน แต่ถ้าเป็นเนื้อแกร่ง วรรณะจะกระเดียดมาทางน้ำตาลไหม้แห้งๆ คือ เนื้อพิกุลแห้ง และมีวรรณะปูนขาวสลับปะปน หรือผิวส่วนหน้าเป็นกระขาวๆเล็กน้อย ---- ง.มูลลักษณะโดยสรุป เนื้อกระยาสารท มีน้ำหนักค่อนข้างมาก ความซึ้งประทับใจอันเกิดจากมวลสารหลายชนิดต่างวรรณะ มักมีแป้งโรยพิมพ์เสมอ มีทั้งประเภทหนึกแกร่งและประเภทหนึกนุ่ม รักเก่าทองเก่า การแตกลายงา และทรายเงินทรายทองปรากฏหนาตากว่าเนื้อประเภทอื่น ถ้าเป็นเนื้อนุ่มจะมีความละเอียด และความฉ่ำจัด ---- (หมายเหตุเพิ่มเติม -- ลักษณะที่สะดุดตาและเป็นจุดสังเกตสำหรับเนื้อกระยาสารทคือ มีสีโทนน้ำตาล สีช็อกโกเลตอ่อนสำหรับเนื้อนุ่ม น้ำตาลไหม้แห้งๆ(พิกุลแห้ง)สำหรับเนื้อแกร่ง) ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ พระสมเด็จองค์ครู องค์ดารา และพระสมเด็จแท้ที่รู้จักกันทั่วไปคือสิ่งอ้างอิง หรือหลักฐานสำหรับใช้ยืนยันที่สำคัญที่สุด วิธีที่ไม่ยุ่งยาก ไม่ซับซ้อนและมั่นใจได้คือหาวิธีตรวจสอบว่า พระสมเด็จองค์ที่กำลังดูอยู่นั้นสร้างจากแม่พิมพ์อันเดียวกันกับพระสมเด็จแท้องค์ใดองค์หนึ่ง (ตรวจกับรูปภาพพระแท้ก็ได้) จุดที่จะตรวจเช็คมีทั่วองค์พระทางด้านหน้าคือพิมพ์ พระทุกองค์ที่สร้างจากแม่พิมพ์อันเดียวกันถ้าแท้จะแท้เหมือนกันทุกองค์ ถ้าปลอมก็จะปลอมทั้งหมดเหมือนกัน ถ้ามีประสบการณ์มากพอควรแล้วสามารถหาจุดตรวจเช็คได้มากกว่า ๕๐ จุดและลักษณะ(สำหรับพิมพ์ใหญ่) ซึ่งต้องตรวจทั้งโครงสร้าง ขนาด ส่วนสัด มิติกว้าง ยาวและลึกของแต่ละส่วนในพิมพ์ ศิลปการออกแบบและการแกะทำแม่พิมพ์ของหลวงวิจารณ์เจียรนัย ยิ่งตรวจมากจุดจะยิ่งชัดเจนมากขึ้น (อะไรที่ทำได้ก็ทำ อะไรที่ไม่ชัดเจนติดพิมพ์ไม่ดีทำไม่ได้ก็เว้น) งานตรวจสอบนี้ต้องใช้ความสังเกต มีความละเอียดมาก และไม่ลดละเลิกลา ผลของการตรวจสอบจะถูกต้องมากขึ้นเมื่อมีการปฏิบัติและประสบการณ์มากขึ้น