รูปพระสมเด็จพิมพ์ใหญ่แม่พิมพ์เดียวกันอยู่ในหนังสือ "เบญจภาคี" เล่มใหญ่ปกแข็งหน้า ๗๑ เล่มเล็กปกอ่อนหน้า ๘๕ --------- ผงตะไบทอง - มวลสารที่มีประโยชน์ในการพิจารณามากที่สุด ---- ในคำบรรยายลักษณะของเนื้อในหนังสือพระสมเด็จฯ ของตรียัมปวายมีหัวข้อหลัก ๕ ข้อได้แก่ ลักษณะเด่นชัด ลักษณะรอง ลักษณะไม่ปรากฏ วรรณะส่วนรวมและลักษณะโดยสรุป ---- ลักษณะรองมีข้อย่อย ๔ ข้อได้แก่ ความแกร่ง น้ำหนัก ทรายเงินทรายทองและรักเก่าทองเก่า ---- ตรียัมปวายเห็นความสำคัญของมวลสารสำหรับการพิจารณาอย่างเดียวคือทรายเงินทรายทอง หรือผงตะไบเงินผงตะไบทอง มวลสารชนิดอื่นๆไม่มีความแน่นอนชัดเจนทั้งชนิด จำนวน ปริมาณ ขนาดและสี ไม่สามารถที่จะกำหนดกฏเกณฑ์เพื่อใช้ในการพิจารณาได้ มีแต่ผงตะไบเงินผงตะไบทองเท่านั้นที่รู้ชนิดของวัตถุแน่นอน และส่องดูด้วยกล้องได้ นอกจากนี้ในการทำพระปลอมเลียนแบบไม่เคยมีการผสมผงทองคำลงในปูน เพราะมีราคาสูงและไม่สามารถจัดการให้ผงตะไบทองปรากฏที่ผิวได้ การที่มีผงตะไบเงินผงตะไบทองปรากฏที่ผิวของพระแท้เป็นลักษณะ random (บังเอิญ ส่งเดช เอาแน่นอนไม่ได้) ---------- ผงตะไบเงินผงตะไบทองในเนื้อชนิดต่างๆมีดังนี้ -- ๑)เนื้อเกสรดอกไม้ - ปรากฏเป็นส่วนน้อย และปริมาณน้อยมาก -- ๒)เนื้อกระแจะจันทน์ - มีปรากฏเล็กน้อยตามผิวเนื้อทั่วไป -- ๓)เนื้อปูนนุ่ม - จะปรากฏเสมอสำหรับเนื้อประเภทนี้ แต่คงมีปริมาณเล็กน้อยที่สุด -- ๔)เนื้อกระยาสารท - จะปรากฏสำหรับเนื้อแกร่งมากกว่าเนื้อนุ่ม อย่่างไรก็ดี เป็นเนื้อที่พบเกล็ดทองมากกว่าเนื้อประเภทอื่นๆ -- ๕)เนื้อขนมตุ๊บตั๊บ - มีปรากฏบางตา เช่นเดียวกับเนื้อประเภทอื่นๆ -- ๖)เนื้อปูนแกร่ง -มีปรากฏบ้างเล็กน้อยเช่นเดียวกับเนื้อประเภทอื่นๆ ---------- วิธีส่องกล้องหาผงตะไบเงินผงตะไบทอง จับพระเอียงให้กระทบแสงไฟหรือแสงอาทิตย์ ค่อยๆขยับเอียงไปมาน้อยๆและช้าๆ ถ้าเป็นจังหวะหรือมุมที่พอดีแสงไฟที่มากระทบผงทองจะสะท้อนผ่านเลนส์กล้องไปยังดวงตา แสงสะท้อนจากทองคำจะสุกใส สวยงามมาก แสงสะท้อนจากเงินโบราณจะเป็นประกายขาวสดใส (ของเงินสมัยนี้จะหม่นๆ) ขนาดเลนส์ที่จะเห็นได้ถนัด 10X - 15X การส่องหาผงตะไบทองเป็นเรื่องที่ต้องฝึกฝน โดยเฉพาะในเวลาขยับพระเอียงไปมาและจับเคลื่อนที่ บางครั้งต้องดูรอบองค์พระหลายรอบ ---------- ในพระสมเด็จวัดระฆังโดยทั่วไปจะพบ ๑ - ๓ จุด เกินครึ่งหนึ่งของจำนวนพระจะพบผงทองคำ หรือผงเงิน (บางจุดจะใหญ่เป็นเกล็ดแต่เป็นเกล็ดเล็กๆ) พระปลอมร้อยองค์ พันองค์จะไม่มีผงทองคำสักจุด ถึงจะตรวจพบแร่ธาตุ ๑๐๘ ชนิดก็จะไม่พบผงทองคำสักผง ---------- ในพระเบญจภาคีเนื้อดินมีผงตะไบเงินผงตะไบทองด้วย พระเนื้อดินของกำแพงเพชรหลายชนิดและหลายกรุก็มีผงตะไบเงินผงตะไบทองเหมือนกัน ใจความสำคัญคือพระเบญจภาคีทั้งห้าชนิดมีผงตะไบเงินผงตะไบทอง ---------- การส่องพบผงตะไบทองจะเพิ่มความมั่นใจในการพิจารณา หรือเมื่อพิจารณาดูส่วนต่างๆทั้งหมดแล้วยังลังเล ถ้าพบผงตะไบทองนั่นคือสิ่งที่จะช่วยตัดสิน --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- เรื่องที่ต้องเลือกในการศึกษาและแสวงหาพระเครื่อง --- หลักการ ทฤษฎี แนวทาง วิธีการ เครื่องมือและอุปกรณ์ที่จะใช้ควรต้องมีคณสมบัติหลายอย่าง เช่น ใช้ได้ทุกวัน เวลาและสถานที่ มีช่องทางหรือสื่อต่างๆที่นักเล่นพระสามารถเข้าถึงและศึกษาได้ ประสิทธิภาพไม่ลดลงเมื่อใช้ไปนานๆ -- ข้อพิจารณาที่สำคัญสำหรับใช้เลือกซึ่งจะเป็นประโยชน์ในอนาคตด้วยคือ ผู้ที่ใช้จะต้องสามารถพัฒนาตนเองไปสู่ระดับความเป็นผู้เชี่ยวชาญได้เมื่อปฏิบัติตามหลักการ แนวทางและวิธีการที่ได้เลือกนั้นๆ การศึกษาและปฏิบัติมากๆในแนวทางที่เป็นไปได้ (possible directions) จึงจะมีความเชี่ยวชาญ การพิจารณาพระเครื่องบางชนิดจะได้ผลดีและถูกต้องถ้าผู้พิจารณามีความรู้ความสามารถในระดับเชี่ยวชาญ ------------- ขึ้นอยู่ว่าต้องการพัฒนาความรู้ความสามารถหรือไม่ และจะไปถึงระดับไหน