รูปพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แม่พิมพ์เดียวกันอยู่ในหนังสือ "เบญจภาคี" เล่มใหญ่ปกแข็งหน้า ๕๗ เล่มเล็กปกอ่อนหน้า ๗๑ (องค์ลุงพุฒ) --------- กฏที่เลี่ยงไม่ได้ "ถ้าอยากได้พระสมเด็จพิมพ์นิยมต้องดูพิมพ์" ------- ทฤษฎีและอุปกรณ์เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ ตำนานและประวัติศาสตร์ไม่สามารถใช้ตัดสินเรื่องพิมพ์ได้ สิ่งที่ใช้ได้มีเพียงตา กล้องส่องพระและไม้บรรทัด ---- ถ้าแบ่งประเภทตามพิมพ์ พระสมเด็จมี ๒ ประเภทคือ (๑)พระสมเด็จพิมพ์นิยม ซึ่งได้แก่พระสมเด็จวัดระฆังและบางขุนพรหม (๒๔๐๙ - ๒๔๑๕) ออกแบบและทำแม่พิมพ์โดยหลวงวิจารณ์เจียรนัย (๒)พระสมเด็จที่ไม่ใช่พิมพ์นิยม พระสมเด็จแบบนี้ไม่มีข้อมูลเรื่องพิมพ์ทั้งสิ้น ไม่รู้ว่าใครทำ ไม่มีพระองค์ครู ไม่มีภาพถ่ายสำหรับอ้างอิง นอกจากนี้ยังไม่มีข้อมูลเรื่องเนื้อด้วย เมื่อไม่มีข้อมูลสำหรับที่จะให้ศึกษาและอ้างอิง จะละหรือเว้นการดูพิมพ์ได้เลย ไม่มีผลเสียใดๆ ไม่เป็นความผิดพลาดอะไร พระสมเด็จพิมพ์นิยมมีเพียงสองวัดเท่านั้นและเฉพาะที่ทำในระหว่างพ.ศ.๒๔๐๙ - ๒๔๑๕ นอกนั้นทั้งหมดเป็นพระสมเด็จที่ไม่ใช่พิมพ์นิยม ------------ ขอบเขตการศึกษาและดูพิมพ์ของพระสมเด็จพิมพ์นิยม ซึ่งกว้างขวางกว่าของพระชนิดอื่นมาก -- ๑)พระสมเด็จวัดระฆังและบางขุนพรหมมี ๙ พิมพ์ทรง ห้าพิมพ์ทรงแรกมีทั้งสองวัดได้แก่ พิมพ์ทรงพระประธาน พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์ทรงฐานแซม พิมพ์ทรงเกศบัวตูม พิมพ์ทรงปรกโพธิ์ ของบางขุนพรหมมีเพิ่มอีกสี่พิมพ์ทรงได้แก่พิมพ์ทรงเส้นด้าย พิมพ์ทรงสังฆาฏิ พิมพ์ทรงฐานคู่และพิมพ์ทรงเศียรบาตรอกครุฑ พิมพ์ทรงทั้งหมดทำแม่พิมพ์โดยหลวงวิจารณ์เจียรนัย ยกเว้นพิมพ์ทรงเศียรบาตรอกครุฑ -- ๒)แต่ละพิมพ์ทรงมีหลายแม่พิมพ์ แยกกันเป็นกลุ่มเล็กๆบางสำนักเรียกว่าแบบพิมพ์ แต่ละแม่พิมพ์ของหนึ่งพิมพ์ทรงมีขนาดและรูปร่างต่างกันบ้างเล็กน้อย เช่น แขนกางหรือไม่กาง ลำตัวยาวหรือสั้น เป้นต้น แต่ภาพที่เห็นโดยรวมเป็นพิมพ์ทรงเดียวกัน แต่ละสำนักแบ่งและตั้งชื่อกลุ่มหรือแบบพิมพ์ต่างกัน เช่น ตรียัมปวายแบ่งพิมพ์ทรงพระประธานเป็น ๘ แบบพิมพ์ได้แก่แบบพิมพ์เขื่อง แบบพิมพ์ชะลูด แบบพิมพ์โปร่ง แบบพิมพ์ป้อม แบบพิมพ์สันทัด แบบพิมพ์ย่อม แบบพิมพ์เลือน และแบบพิมพ์เส้นด้าย สองแบบพิมพ์หลังมีเฉพาะบางขุนพรหม บางแบบพิมพ์ที่พบเห็นกันบ่อยๆจะรู้อย่างแน่ชัดว่ามีหลายแม่พิมพ์เช่น แบบพิมพ์เขื่อง แบบพิมพ์สันทัด แบบพิมพ์ย่อม - คำสมัยนี้จะเป็นว่าใหญ่ กลาง เล็ก -- ๓)คำบรรยายลักษณะของพิมพ์ในหนังสือและข้อเขียนบทความเป็นคำบรรยายในภาพรวมของแต่ละพิมพ์ทรง และเป็นคำบรรยายในภาพรวมของแต่ละกลุ่มหรือแบบพิมพ์ อาจมีการชี้บอกความแตกต่างของแต่ละแม่พิมพ์ เมื่อเป็นคำบรรยายในภาพรวม จึงยังไม่สามารถที่จะใช้ตัดสินพระได้ เพราะการพิจารณาตัดสินพระองค์ใดต้องใช้ข้อมูลแม่พิมพ์ของพระองค์นั้นโดยเฉพาะ จึงจะถูกต้องแน่ชัด ไม่มีอะไรที่จะติหรือคาใจ (การใช้คำบรรยายในภาพรวมไปใช้ตัดสินพระทำให้คนทั้งหลายทั่วประเทศดูพระสมเด็จไม่เป็น) แม่พิมพ์ทั้งหลายของแต่ละพิมพ์ทรงแม้จะมีข้อมูล(รูปร่างลักษณะ)ส่วนใหญ่คล้ายกันแต่ก็มีบางจุดที่ต่างกัน แม้จะเป็นพิมพ์ทรงเดียวกันถ้าจะเอาข้อมูลของแม่พิมพ์หนึ่งไปตัดสินพระของอีกแม่พิมพ์หนึ่งอาจเกิดความคลาดเคลื่อน ไม่แน่ชัด ลังเล หรือผิดพลาดได้ เรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจ สรุปคือใช้ข้อมูล(รูปร่างลักษณะ)ของแม่พิมพ์ของพระองค์นั้นๆตัดสินจะดีที่สุด ของใครของมัน ข้อมูลของแต่ละแม่พิมพ์หาได้จาการสังเกตดูพระแท้องค์จริง และรูปภาพพระแท้ หนังสือรูปภาพพระแท้(ที่จัดทำอย่างมีคุณภาพ)จะมีรูปให้ศึกษาและอ้างอิงหลายแม่พิมพ์มาก การดูพระแท้องค์จริงอาจได้ดูไม่กี่องค์ (คำบรรยายในภาพรวม Google แปลว่า general descriptions) -- ๔)ศิลปของหลวงวิจารณ์เจียรนัย - ถ้าดูพระด้วยตาเปล่าไม่ได้สังเกตอย่างละเอียดจะดูว่าเป็นพระสมเด็จคล้ายๆกัน เมื่อดูอย่างละเอียดโดยใช้กล้องส่องพระจะเห็นความแตกต่าง พระสมเด็จแต่ละฝีมือ(คนทำ)ต่างกันในรูปร่าง ลักษณะ ขนาด ความสวยงาม ประณีต ศิลปของหลวงวิจารณ์เจียรนัยครอบคลุมทุกพิมพ์ทรงและทุกแม่พิมพ์ จะศึกษาได้โดยการสังเกตรูปร่างลักษณะ สัดส่วน มิติกว้างยาวลึก ขนาดของแต่ละส่วน ความประณีต และในที่สุดเมื่อรวมกันแล้วเกิดเป็นความสวยงาม ไม่มีอะไรขัดหรือสะดุดตา มีลีลาลักษณะคล้ายๆกันทุกพิมพ์ทรง -- ๕)ในเวลาปฏิบัติคือการดูพระจริงต้องมีรายละเอียดกว่าคำบรรยายในหนังสือ ข้อเขียนบทความและคำพูดบรรยายมาก ซึ่งต้องศึกษา สังเกต ทดลองใช้และรวบรวมเป็นแนวทางปฏิบัติของตนเอง (การทดลองใช้จะมีค่าหน่วยกิตเสมอ) -- ๖)ความรู้ความเข้าใจในเรื่องพิมพ์พระสมเด็จของแต่ละคนไม่เท่ากันในเรื่องข้อมูล เปรียบดังเช่น ถ้าให้ทุกคนเขียนหนังสือเรื่องพิมพ์ของพระสมเด็จพิมพ์นิยม จะมีข้อมูลมากน้อยต่างกันแน่นอน คนที่มีข้อมูลมากจะเขียนหนังสือได้เป็นเล่มที่หนากว่า ซึ่งจะทำให้ดูพิมพ์ได้ละเอียดรอบคอบกว่า และจะมั่นใจในการตัดสินกว่า ข้อมูลของแต่ละคนจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆตามวันเวลาที่ผ่านไป ถ้าตั้งใจศึกษา ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ถ้าต้องการพระสมเด็จพิมพ์นิยมต้องศึกษาและดูพิมพ์ ไม่มีหนทางอื่น ถ้าไม่ต้องการพระสมเด็จพิมพ์นิยม(ต้องการที่ไม่ใช่พิมพ์นิยม)ไม่ต้องศึกษาเรื่องพิมพ์และไม่ต้องดูพิมพ์ทั้งสิ้น (ไม่มีข้อมูลให้ศึกษา แม้เพียงคำเดียว) ซื้อขายกันโดยไม่ต้องดูพิมพ์ ไม่มีคำว่าผิดพิมพ์ แต่ถ้าพยายามจะนำข้ามไปขายว่าเป็นพระสมเด็จพิมพ์นิยม จะมีอุปสรรคแน่นอน