ทำความเข้าใจกับคำว่า “ออทิสติกเทียม”
ออทิสติกเทียมคืออะไร? ทำไมพฤติกรรมบางอย่างของลูกถึงคล้ายออทิสติก
เรียนรู้ความแตกต่างระหว่าง “ออทิสติกแท้” และ “ออทิสติกเทียม” พร้อมแนวทางดูแลที่ถูกวิธี

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา คำว่า “ออทิสติกเทียม” (Pseudo Autism)
เริ่มถูกพูดถึงบ่อยในกลุ่มผู้ปกครองที่กังวลว่า “ลูกอาจเป็นออทิสติก”
แต่ความจริงแล้ว เด็กหลายคนไม่ได้เป็น ออทิสติกแท้ -
เพียงแค่มีพฤติกรรมที่ “คล้ายออทิสติก” เท่านั้น

หมายเหตุ: “ออทิสติกเทียม” ไม่ใช่ศัพท์ทางการแพทย์
ไม่มีระบุไว้ในคู่มือวินิจฉัยทางจิตเวช เช่น DSM-5 หรือ ICD-10
เป็นคำที่นักพัฒนาการเด็กใช้เพื่ออธิบาย “ภาวะพัฒนาการล่าช้า”
ที่เกิดจากปัจจัยสิ่งแวดล้อมมากกว่าความผิดปกติของสมอง

ที่มาของคำว่า “ออทิสติกเทียม”
คำนี้เริ่มมาจากการสังเกตของแพทย์และนักพัฒนาการเด็ก
ที่พบว่าเด็กบางคนมีพฤติกรรมคล้ายเด็กออทิสติก เช่น ไม่สบตา ไม่พูด หรือแยกตัว
แต่สามารถ “พัฒนาให้ดีขึ้น” ได้เมื่อได้รับการกระตุ้นที่เหมาะสมจากครอบครัว

ดังนั้นจึงเรียกว่า “ออทิสติกเทียม” เพื่ออธิบายว่า
เด็กกลุ่มนี้ ไม่ได้มีความผิดปกติทางสมอง,
แต่มีพฤติกรรมคล้ายออทิสติกเพราะ “ขาดปฏิสัมพันธ์และการกระตุ้นที่เพียงพอ”

สาเหตุที่ทำให้เกิด “ออทิสติกเทียม”
ส่วนใหญ่เกิดจาก พฤติกรรมและสิ่งแวดล้อม ไม่ใช่จากพันธุกรรมหรือสมอง

1. การใช้หน้าจอมากเกินไป
เด็กที่อยู่กับมือถือ แท็บเล็ต หรือทีวีเป็นเวลานาน
โดยไม่มีการพูดคุยหรือเล่นกับคนอื่น อาจเริ่มไม่สบตา พูดช้า และไม่สนใจคนรอบข้าง

2. การเลี้ยงดูที่ขาดปฏิสัมพันธ์
เด็กที่ไม่ได้รับการพูดคุย เล่น หรือโต้ตอบกับพ่อแม่
มักมีพัฒนาการทางภาษาล่าช้าและขาดทักษะทางสังคม

3. ความเครียดหรือสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม
บ้านที่มีความตึงเครียดสูง หรือขาดความอบอุ่น
อาจทำให้เด็กปิดกั้นตัวเองและแสดงพฤติกรรมซ้ำ ๆ คล้ายออทิสติก

4. การขาดประสบการณ์ทางสังคม
เด็กที่ไม่ได้เล่นกับเพื่อนวัยเดียวกัน
จะเรียนรู้การสื่อสารและเข้าใจอารมณ์ผู้อื่นได้ช้ากว่า

วิธีแยก “ออทิสติกเทียม” ออกจาก “ออทิสติกแท้”
ปัจจัยเปรียบเทียบ ออทิสติกแท้ ออทิสติกเทียม
สาเหตุ เกิดจากความผิดปกติของสมองหรือพันธุกรรม เกิดจากสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมการเลี้ยงดู
การฟื้นตัว อาการต่อเนื่องแม้ได้รับการบำบัด ดีขึ้นได้เมื่อได้รับการกระตุ้นและดูแลเหมาะสม
การตอบสนองต่อการกระตุ้น มักไม่ตอบสนองต่อการเล่นหรือการพูดคุยเท่าที่ควร ตอบสนองดีขึ้นเมื่อพ่อแม่มีปฏิสัมพันธ์สม่ำเสมอ

เด็กที่มี “ออทิสติกเทียม” สามารถพัฒนาได้ใกล้เคียงเด็กปกติ
หากได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องและถูกวิธีจากครอบครัว

ทำไมคำว่า “ออทิสติกเทียม” จึงอาจทำให้เข้าใจผิด
คำนี้ช่วยให้พ่อแม่ตระหนักถึงความสำคัญของ “การเล่นและการพูดคุยกับลูก”
แต่ก็อาจทำให้บางคนเข้าใจผิดว่า “ออทิสติกแท้” เกิดจากการเล่นจอมากเกินไป — ซึ่ง ไม่จริง ❌

✅ ออทิสติกแท้ เกิดจากปัจจัยทางพันธุกรรมและสมอง
❌ ไม่สามารถป้องกันได้ด้วยการลดเวลาใช้หน้าจอ
แต่สามารถ “พัฒนาให้ดีขึ้น” ได้ด้วยการบำบัดและการดูแลที่เหมาะสม

ดังนั้น การเข้าใจความแตกต่างนี้ จะช่วยให้เด็กได้รับ “แนวทางการดูแลที่ถูกต้อง”
และลดการตีตราผิด ๆ ว่า “ลูกเป็นออทิสติก” ทั้งที่จริงแล้วไม่ใช่

สรุป
“ออทิสติกเทียม” คือภาวะพัฒนาการล่าช้า คล้ายออทิสติก แต่เกิดจากสิ่งแวดล้อม

แนวคิดนี้เผยแพร่โดย รศ.นพ.อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กไทย

เด็กกลุ่มนี้สามารถพัฒนาได้ดีขึ้น หากได้รับการกระตุ้นที่เหมาะสม

อย่าสับสนว่าออทิสติกแท้เกิดจากหน้าจอ — เพราะแท้จริงแล้วเป็นภาวะทางสมองและพันธุกรรม

เมื่อเข้าใจอย่างถูกต้อง พ่อแม่จะสามารถช่วยให้ลูกกลับมามีพัฒนาการที่ดีขึ้นได้จริง

แหล่งอ้างอิง
American Psychiatric Association. (2013). DSM-5. Washington, DC.

World Health Organization. (2018). ICD-11. Geneva: WHO.

รศ.นพ.อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์. (2565). แนวทางการพัฒนาการเด็กไทยในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: ศูนย์พัฒนาเด็กและครอบครัว.