ชาวอยุธยาที่เมืองสะกาย

หนังสือที่ได้รวบรวมหลักฐานสำคัญที่ช่างชาวอยุธยาได้ฝากไว้ในแผ่นดินพม่า

เป็นที่ประจักษ์จากการนำเสนอของ ม.ร.ว.รุจยา อาภากร และ ม.ล.สุรสวัสดิ์ ศุขสวัสดิ์ แห่งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นับตั้ง แต่การเสนอบทความเรื่อง 'An Ayutthayan Connection in Sagaing' ในการประชุม Myanmar Historical commission conference proceedings part 3 เมื่อ พ.ศ.2548 และเป็นที่รู้จักแพร่หลายอีกครั้งผ่านหนังสือ พบหลักฐานสำคัญ ช่างอยุธยาฝากฝีมือไว้ในพม่า ชาวอยุธยาที่เมืองสะกาย ซึ่งสำนักพิมพ์สายธาร ตีพิมพ์เผยแพร่เมื่อ พ.ศ.2549 เปิดเผยภาพจิตรกรรมฝาผนังแบบอยุธยาตอนปลายภายในอุโบสถมหาเตงดอ-กยี ซึ่งคงเขียนโดยฝีมือช่างเชลยชาวอยุธยาที่อาจถูกกวาดต้อนไปอยู่เมืองสะกาย หลังเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่า

จากการสำรวจล่าสุดของผู้เขียนในปี พ.ศ.2550 อุโบสถหลังนี้ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเมืองสะกาย อันเป็นเมืองใหญ่คนละฝั่งแม่น้ำอิระวดีกับเมืองมัณฑะเลย์ ชาวพื้นถิ่นเรียกอุโบสถแห่งนี้ว่า 'ยูน (ยวน) จอง เตง' (Yun Kyaung Thein) ตั้งอยู่ในเขต 'กานาดอยับ, กอนยินตองยวา' (Ka Na Taw Yap, Gon Hnyin Htong Ywar) อันมีความหมายว่า 'หมู่บ้าน/เขตคุก' หรือ 'ที่อยู่ของเชลย'

จิตรกรรมฝาผนังเหนือประตูทางเข้าด้านตรงข้ามพระประธานเป็นภาพพระพุทธเจ้าแสดงปางมารวิชัย ประทับภายในบุษบกหรือมณฑป ประดับส่วนฐานด้วยลายกระจัง เทพนม ครุฑ และสิงห์ (หรือนาค?) เรียงลำดับจากบนลงล่าง ขนาบด้วยเครื่องสูง อยู่ภายใต้กรอบสินเทาที่ทาสีชาดเป็นพื้น ข้างพระประธานด้านทิศตะวันตกและตะวันออกปรากฏลายใบไม้ม้วน ดอกบัว และรูปสัตว์ เช่น กระรอก นก กระทั่งผีเสื้อ อยู่เหนือภาพอดีตพระพุทธเจ้า ซึ่งเรียงต่อกันโดยตลอดทั้งสี่ด้าน แต่มีรายละเอียดและร่องรอยต่างกันเล็กน้อย คือมีภาพหลังคาไม่มีตัวเรือนทางฝั่งตะวันตก และภาพส่วนยอดคล้ายยอดนภศูลของเจดีย์ทรงปรางค์ ในสมัยอยุธยาทางฝั่งตะวันออก ในตำแหน่งใต้ภาพอดีตพุทธเช่นกัน

ส่วนผนังหุ้มกลองทางทิศใต้ฝั่งพระประธานมีลายก้านดอกคดโค้ง ปรากฏอยู่อย่างชัดเจน

จิตรกรรมฝาผนังทั้งสี่ด้านยังชวนให้จินตนาการถึงเหตุการณ์บางตอนใน 'บทอภิสัมโพธิปริวรรต' ซึ่งตามปฐมสมโพธิกถากล่าวถึง "พระสมเด็จพระมหาสัตว์ทรงตรัสรู้พระสัพพัญญุตญาน" ซึ่งทำให้เกิดอัศจรรย์ "บรรดาทิพยพฤกษลดาในอุทยานก็บันดาลเผล็ดดอกออกผลทั่วสกลกิ่งก้าน...โลกธาตุเป็นอันหนึ่งอันเดียว...หมู่เทพมา แต่หมื่นจักรวาล...สุบรรณลงแทรกนาคนิกร ทิพยฉัตรปรากฏอยู่เรียงราย ระหว่างฉัตรทั้งหลายมีสุวรรณจามร ระหว่างจามรมีทิพยธงชัย แวดล้อมบวรรัตนบัลลังก์"

รายละเอียดด้านรูปแบบศิลปะก็นับว่าน่าสนใจ เช่น ลายกระจังประดับธรรมาสน์ หรือการประดับบัวหัวเสา ซึ่งเป็นบัวรูปสามเหลี่ยมกลีบยาว อาจเทียบได้กับบัวหัวเสาของวิหารวัดในสมัยอยุธยาตอนกลางถึงตอนปลายช่วงต้น หรือคันทวย การประดับกาบล่าง และประจำยามอกที่ประดับเสาของบุษบกธรรมาสน์ ซึ่งน่าศึกษาต่อไปว่า มีรูปแบบสอดคล้องหรือใกล้เคียงกับส่วนอื่นๆ ซึ่งร่วมสมัยกับศิลปะอยุธยาตอนกลางถึงตอนปลาย อันจะนำมาเป็นหลักฐานสนับสนุนเชื่อมโยงความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์ระหว่างไทย-พม่า ได้มากน้อยเพียงไร
(ข้อมูลจาก http://www.bangkokbiznews.com/2007/09/06/WW06_0607_news.php?newsid=92852)

หนังสือมีสภาพสุดสมบูรณ์
หน้าปกเป้ฯกระดาษอาร์ตมันพิมพ์สี่สี
ภายในเป็ฯกระดาษอย่างดี

สนใจติดต่อ 088-505-6554, 089-755-5565
E-mail: rarebooks.store@gmail.com
Website: http://www.pantipmarket.com/mall/rarebooksstore/
Facebook: http://www.facebook.com/pages/RareBooks-Store-ร้านหนังสือหายาก/305195526209095

แนะนำร้าน พระแกลเลอรี่ (Phra Gallery) จำหน่าย พระเครื่อง พระบูชา ของโบราณ
Website: http://www.phra-gallery.com/th/index.php หรือ http://www.pantipmarket.com/mall/phragallery/
Facebook: http://www.facebook.com/PhraGalleryThailand