บุณโณวาทคำฉันท์ และ โคลงนิราศสุพรรณ

ปุณโณวาทคำฉันท์ เป็นผลงานการประพันธ์ของพระมหานาค วัดท่าทราย แต่งขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู๋หัวบรมโกศ (บางแห่งเทียนบรมโกษฐ์) ในโอกาสที่สมเด็จพระเเจ้อยู่หัวบรมโฏศโปรดให้ปฏิสังขรณ์และสมโภชพระพุทธบาทที่สระบุรี โดย แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทฉันท์ แต่มีร่ายสุภาพแทรกอยู่ ๑ บท แล้วจบด้วยโครงกระทู้ ๒ บท และโคลงสี่สุภาพอีก ๒ บท เป็นเรื่องที่เอาต้นเค้ามาจากปุณโณวาทสูตร

ปุณโณวาทคำฉันท์ เริ่มต้นด้วยคำนมัสการ แต่งเป็นวสันตดิลกฉันท์แล้วต่อไปก็ แต่งเป็นกาพย์ฉบัง เล่านิทานเรื่องรอยพระพุทธบาท (ในจังหวัดสระบุรี) ว่าในเบื้องบรรพกาล มีดาบสตนหนึ่งชื่อว่า สัจพันธโคดม สถิตอยู่ ณ เขาสุวรรณบรรพต ในสุนาปรันตนิคม"แว่นแคว้นกรุงเทพทวาราวดี" ในปางนั้นพระพุทธเจ้าเสด็จเหาะมามาจากกรุงสาวัตถีพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ห้าร้อยหย่อนหนึ่งองค์ (คือ ๔๙๙ องค์) เพื่อจะอนุเคราะห์พรานบุญและโปรดสัจพันธดาบสให้"ลุถึงอริยมารคศิวาไลย" สัจพันธดาบสเลื่อมใสบวชเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา ก่อนที่พระเจ้าจะเสด็จกลับ ตรัสสั่งให้สัจพันธเถรอยู่โปรดเวไนยสัตว์ พระสัจพันธเถรทูลอาราธนาขอให้ทรงเหยียบรอยพระบาทเบื้องขวาไว้บนยอดเขาสุวรรณบรรพต

ครั้น ต่อมาทราบถึงกษํตริย์ครองกรุงศรีอยุธยา (ตามพรัราชพงศวดารว่า สมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ซึ่งครองราชสมบัติระหว่าง พ.ศ.๒๑๖๓-๒๑๗๑) จึงเสด็จไปก่อสร้างพระมณฑปสวมรอยพระพุทธบาท"สำหรับราษฎร กษัตริย์ประพาส สุขสำราญ ถึงปีนมัสการ บขาด" และสร้างอาวาส วิหาร อุโบสถ สถูป หอระฆัง ต่อมาสร้างกำแพง ก่ออ่างแก้ว ปลูกไม้ดอกไม้ผลฯลฯ

ครั้นถึงเดือน ๔ ในปีหนึ่ง พระมหากษํตริย์ (บรมโกศ) กรุงศรีอยุธยา ได้เสด็จพระยุหยาตราทางชลมารจากท่าวาสุกรี (ในกรุงศรีอยุธยา) ถึงท่าเจ้าสนุก (ที่ท่าเรือ) ประทับเเรม ณ พระตำหนักท่าสนุก รุ่งขึ้นทรงประทับช้างเสด็จพยุหยาตราทางสถลมารค แต่ท่าสนุกถึงพระราชนิเวทศ์ ก็จัดการสมโภชพระพุทธบาท พระมหากษัตริย์เสด็จไปนมัสการทรงบูชาด้วยประทีปมาลาสรรพาภรณ์ และเบญจราชกกุธภัฑ์ ประทับสดับพระธรรมเทศนา แล้วทรงบริจาคทาน
(ข้อมูลจาก http://wannakadee.exteen.com/page-3)

นิราศสุพรรณ เป็นผลงานกวีนิพนธ์แบบโคลงประพันธ์โดยสุนทรภู่ เป็นนิราศเรื่องแรกและเรื่องเดียวของสุนทรภู่ที่ประพันธ์ด้วยฉันทลักษณ์โคลงสี่สุภาพ เข้าใจว่า ต้องการลบคำสบประมาทว่าตน แต่งได้ แต่เพียงกลอน เชื่อว่า สุนทรภู่ แต่งนิราศสุพรรณในปี พ.ศ. 2374 ระหว่างที่จำพรรษาอยู่ที่วัดสระเกศ แล้วออกเดินทางไปยังเมืองสุพรรณเพื่อค้นหายาอายุวัฒนะ การเดินทางของสุนทรภู่ครั้งนี้หนักหนาแทบเอาชีวิตไม่รอด สุดท้ายก็ไม่ได้อะไรกลับมา สุนทรภู่เขียนบทสรุปของการเดินทางครั้งนี้ไว้ในโคลงบทก่อนบทสุดท้าย คือบทที่ 461 ความว่า

"หวังไว้ให้ลูกเต้า เหล่าหลาน
รู้เรื่องเปลืองป่วยการ เกิดร้อน
อายุวัฒนะขนาน นี้พ่อ ขอเอย
แร่ปรอทยอดยากข้อน คิดไว้ให้จำฯ"
(ข้อมูลจาก http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A8%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%93)

หนังสือทรงคุณค่า มาพร้อมกันทั้ง 2 เล่ม
หนังสือสภาพดี มีร่องรอยเสื่อมของกาวบ้าง แต่ไม่มีรอยฉีกขาดในเนื้อกระดาษ
หน้าปกเป็นผ้าใบเคลือบ พิมพ์อักษรทอง
ภายในเป็นกระดาษอย่างดี พิมพ์ขาว-ดำ

สนใจติดต่อ 088-505-6554, 089-755-5565
E-mail: rarebooks.store@gmail.com
Website: http://www.pantipmarket.com/mall/rarebooksstore/
Facebook: http://www.facebook.com/pages/RareBooks-Store-ร้านหนังสือหายาก/305195526209095

---

แนะนำร้าน พระแกลเลอรี่ (Phra Gallery) จำหน่าย พระเครื่อง พระบูชา ของโบราณ
Website: http://www.phra-gallery.com/th/index.php หรือ http://www.pantipmarket.com/mall/phragallery/
Facebook: http://www.facebook.com/PhraGalleryThailand